De woningbouwopgave en de duurzaamheidstransitie: twee thema’s die hoog op de agenda staan, ook in Breda. En hoewel ze in de uitvoering soms lijken te botsen, hoeft dat zeker niet het geval te zijn. Want circulair bouwen is misschien niet zonder uitdagingen, het biedt wel prachtige kansen. Dit bespraken 29 partijen uit de Baronie Breda op 29 mei tijdens de kick-off van een nieuw lokaal programma van Cirkelstad. Cirkelstad is een landelijk platform voor koplopers in de circulaire en inclusieve bouwvorm.

Initiatiefnemer van het project en bijbehorende community is Gemeente Breda, begeleid door Brink en Stichting Breda Circulair die dit met beide handen aangrepen. Want de woningbouwopgave en circulaire transitie gaan hand in hand volgens Jack van Haperen - projectleider Breda Circulair. “Veel bedrijven in de bouw willen echt wel, maar het is een kip-ei-verhaal. Vraag naar circulaire alternatieven creëert aanbod, en aanbod creëert vraag. Als we die motor eenmaal aan de gang krijgen, brengen we circulariteit echt een stap verder.”

Ook inwoners van de Baronie  spelen daarom een belangrijke rol en kunnen hun steentje bijdragen, benadrukt hij: "Aannemers kiezen vaak nog voor traditionele materialen, tenzij klanten iets anders willen. Als particulier bij de bouw of renovatie van je woning naar circulair of biobased materiaal vragen, draagt dus echt bij. Het is beter voor de planeet en bovendien gezonder voor jezelf!”

Aan de praktische en technologische mogelijkheden zal het niet liggen, is ook de conclusie van Mark Kok van Building Balance (partner Cirkelstad). “Wij verbinden agrariërs en producenten van bouwmaterialen aan elkaar en helpen ze opschalen. Stro, vlas en hennep zijn namelijk niet alleen heel bruikbaar voor de productie van natuurlijk, gecertificeerd isolatiemateriaal, voor lokale boeren is het ook nog een uitstekend ‘rustgewas’.”

Uit gesprekken met deelnemers van het project blijkt dat het in de transitie naar circulaire bouw vooral aan kennis, ervaring met circulaire materialen en inzicht in de totale bouwketen ontbreekt. “Onbekend maakt onbemind. Architecten praten met andere architecten, maar gaan zelden proactief in gesprek met bijvoorbeeld een aannemer of producent van materialen”, licht architect en deelnemer Daan Bolier toe.

Juist die gesprekken en samenwerkingen zijn enorm belangrijk om de keten circulair te maken, spreekt ook Peter Bakker - Bredase wethouder klimaat - de deelnemers toe tijdens de bijeenkomst. “We hebben een gedeelde verantwoordelijkheid voor toekomstbestendige, innovatieve bouw. Ook voor ons als gemeente is dit nieuw, dus we moeten als ketenpartners samenwerken om iets te veranderen”.

Het stemt hem dan ook hoopvol dat de bereidheid zichtbaar is; in de community zijn alle schakels van de bouwketen vertegenwoordigd. Van woningcorporaties tot architecten, aannemers en sloopbedrijven. De uitwisseling van ervaringen en kennis barstte tijdens de eerste bijeenkomst al los. Zo vertelt Patrick Vermeulen van Vermeulen Sloopwerken: “Slopers worden vaak over het hoofd gezien, maar zijn in een circulaire keten onmisbaar. We moeten het nu al hebben over hele praktische zaken, zoals hoe materiaal over 30 jaar uit het gebouw kan worden ‘losgemaakt’ en waar het vervolgens heen moet.”

De hele bouwketen verandert uiteindelijk zeker, maar gestaag. Het vergt een nieuwe manier van denken en doen, lange termijn gericht. Zo lijkt ‘traditioneel’ bouwen goedkoper, maar is een pand na zo’n 20 jaar volledig financieel afgeschreven. Onder de streep hoeft circulair bouwen niet duurder te zijn, doordat het pand restwaarde kan hebben. Dat bedrag komt dus pas na een jaar of 20 vrij en die startinvestering moet je kunnen dragen. “Het vergt een andere manier van financieren dan het traditionele systeem. De Rabobank ondersteunt deze transitie door het ontwikkelen van nieuwe financieringsmodellen - zowel circulair als biobased.”, legt Daphne Bustenai van Rabobank uit, host van de eerste Cirkelstad bijeenkomst.

Dat er binnen elke schakel van de bouwketen werk aan de winkel is, is wel duidelijk. Wet- en regelgeving zal er achterblijvers uiteindelijk toe aanzetten, maar koplopers beschouwen het vooral als een kans in hun ondernemerschap. Ook innovatie, onderscheidend vermogen en voorbereiden op de toekomst worden als belangrijke factoren genoemd. Met het Cirkelstad-programma zetten regionale partijen al de eerste stap richting ‘Het Nieuwe Normaal’.