Wat als de oplossingen voor de grootste uitdagingen van onze tijd – duurzame voeding, nieuwe materialen, gezondere voeding – al gewoon in de natuur aanwezig zijn? Bij BioscienZ in Breda geloven ze dat micro-organismen de sleutel zijn. Oprichter en biotechnoloog Wim de Laat vergelijkt het graag met alledaagse processen: “Wat wij hier doen lijkt heel erg op kaas maken, tempeh maken of bier brouwen. We werken met micro-organismen die iets omzetten: wat eerst suiker was, wordt iets heel anders.”
In een gram grond zitten miljarden micro-organismen. Het zijn kleine fabrieken die op koolhydraten en andere energiebronnen groeien en die kunnen worden ingezet om eiwitten, vezels en andere stoffen te maken. Bij BioscienZ selecteren ze precies die organismen die nuttig zijn voor een bepaalde taak. “We isoleren micro-organismen uit de natuur, vissen er de juiste uit, en kweken die in vaten. Ze kunnen zich ieder uur verdubbelen. Oogst je ze, dan groeien ze meteen weer aan. Dat maakt dit proces ongelooflijk krachtig.”
Die kennis heeft Wim in tientallen jaren opgebouwd. “Ik ben nu 63 en wat wij hier bij BioscienZ doen, bouwt voort op die ervaring. We zetten micro-organismen in voor allerlei duurzame thema’s: alternatieve voedingsmiddelen, diervoederingrediënten en nieuwe materialen.”
Voor Wim was het vanaf het begin logisch dat zijn technologieën bijdragen aan een betere wereld. “Als je biotechnologie doet, kun je er van alles mee. Maar de thema’s die ons het meest interesseren, zijn de duurzame thema’s. De sector kan daar een grote bijdrage aan leveren. Natuurlijk moet het ook economisch haalbaar zijn – ook bij groen gaat het om de poen. Het leuk vinden is één ding, maar je moet er ook geld mee kunnen verdienen.”
Een concreet voorbeeld van hoe die visie werkelijkheid werd, is The Protein Brewery. Dit bedrijf, ontstaan uit BioscienZ, richt zich volledig op voedingsproteïnen. Micro-organismen zetten suiker om in eiwitten, waarmee duurzame vlees- en zuivelalternatieven worden gemaakt. “Ze verdubbelen zich ieder uur. Dus als je telkens oogst, staat het na een uur weer op hetzelfde niveau. Dat kun je op enorme schaal doen; vaten van twee of drie keer de grootte van je huis. Daarmee heb je een productieproces dat veel efficiënter is dan dieren houden voor voedsel.”
Naast voeding richt BioscienZ zich ook op materialen. Samen met Millvision werken ze al vijf jaar aan textiel dat gemaakt wordt op een papiermachine. “We maken een papje dat uitvloeit en opdroogt op de machine. Je kunt het zo dik of dun maken als je wilt. Het lijkt een beetje op zeildoek. Klanten kunnen er van alles mee: kleding, behang, decoratieve toepassingen. De vraag is nu: is het product goed genoeg om echt in de markt te zetten?”
Het materiaal is volledig biobased: geen leer van koeienhuiden, geen synthetisch textiel of microplastics, en niet gebaseerd op aardolie. “Het is compleet circulair. Uiteindelijk kan het terug naar de aarde of worden gerecycled.” De toepassingen zijn breed: van wandbekleding en lampenkappen tot tassen, hoeden en schoenen. “Voor kleding moeten we uiteindelijk leren spinnen met eiwitten, zoals een spin een draad maakt. Dat is een volgende stap. Nu richten we ons eerst op decoratieve toepassingen. Behang bijvoorbeeld – brandvertragend, afwasbaar en met een warme uitstraling. Daar kun je mee beginnen, en daarna bouw je verder naar stoelen of schoenen.”
Ook landbouwreststromen zijn een bron van inspiratie. Neem bietenpulp, een restproduct van de suikerproductie. Momenteel gaat dat vooral naar veevoer of biogasinstallaties. “Dat levert heel weinig op, en bovendien krijgen we in de toekomst steeds minder runderen. Dan moet je op zoek naar nieuwe bestemmingen.”
Met enzymen maakt BioscienZ bietenpulp vloeibaar en beter verteerbaar. Zo kan het worden toegepast in honden- en kattenvoer, of zelfs in humane voeding. “Voor dieren is het een manier om hoogwaardige vezels toe te voegen. Voor mensen kun je er vloeibare vezels van maken die in brood, pizza’s of snacks kunnen worden verwerkt. Normaal maken vezels producten te taai, maar met ons proces worden ze beter verteerbaar én leveren ze energie. Zo maak je iets wat technisch werkt én voedingskundig waardevol is.”
De route van idee naar toepassing is altijd lang. “We doen het stap voor stap: klanten interesseren, octrooi aanvragen, geld ophalen, opschalen, testen bij dieren of in de voedingsindustrie, en de regelgeving doorlopen. Over vijf jaar kan dit commercieel zijn. Met het textiel zitten we dichterbij: over een jaar of twee.”
Hoewel de technologieën veelbelovend zijn, blijft één vraag altijd centraal staan: is het product verkoopklaar? “Technisch kan er vaak al heel veel. Maar je moet ook kijken: is het sterk genoeg, flexibel genoeg, voldoet het aan de eisen voor textiel of voeding? En kun je het produceren tegen een kostprijs die de markt accepteert?”
Een voordeel van de biobased textielen is dat ze volledig doorgekleurd kunnen worden. “We voegen pigment toe in de mix, waardoor het hele materiaal door en door gekleurd is. Traditionele textielen worden vaak alleen aan de oppervlakte gecoat of gepigmenteerd. Dat maakt dit duurzamer en kleurvaster.” Toch zijn er ook nadelen. “We hebben nog een lange weg te gaan. Te dun betekent te slap, te dik betekent te stijf. We zijn bezig met temperatuur, dikte en toevoegingen om de juiste sterkte en flexibiliteit te krijgen.”
Volgens Wim is samenwerking onmisbaar. “Alleen is eigenlijk niemand krachtig. Samen bouw je een ecosysteem. Dat zie je ook in Brainport, en dat kunnen wij hier in West-Brabant ook.”
BioscienZ werkt daarom samen met bedrijven als Millvision en Rodenburg in Oosterhout, maar ook met onderwijsinstellingen. Zo is er een link met Curio, dat onlangs een modeopleiding startte. “Dat is een perfecte brug. Laat die studenten maar eens experimenteren met tasjes of jasjes van ons materiaal. Dan zie je meteen hoe het zich houdt in de praktijk.”
Ook de regio is belangrijk: “West-Brabant heeft alles wat nodig is voor een biobased economie: landbouw, kennis en ondernemerschap. We hebben hier zoveel knowhow om de bouw, voeding en mode te verduurzamen. En met steden als Eindhoven, Wageningen en Gent in de buurt, zit je centraal.”
Voor de toekomst schetst Wim een ambitieus beeld. “Over twintig jaar hebben we geen dieren meer nodig om voedsel te maken. Eiwitten komen uit fermentatie, microplastics verdwijnen, en West-Brabant wordt een regio die met biobased oplossingen haar verdienvermogen vergroot.”
Naast voeding en materialen ziet hij ook kansen in gezondheid. “Kijk naar de discussies rond obesitas en diabetes. Met de juiste eiwitten kun je via voeding bijdragen aan gezondere levensstijlen. Zodra we weten wat er nodig is, kunnen wij dat met onze technologie maken.”
De weg van idee naar toepassing is lang en vol uitdagingen. Maar Wim blijft optimistisch. “Het gaat altijd stap voor stap. Begin klein, dien een octrooi in, haal geld op, schaal op. En doe het samen. Zoek partners, bouw een ecosysteem. Alleen red je het niet, maar samen kun je echt impact maken.”
BioscienZ is partner van Breda Circulair, ook partner worden en jouw verhaal doen? Word partner.
Fotocredits: Agata Engwert, Duizenddingen
Heeft onze digitale kenniscentrum jouw vraag over circulair ondernemen nog niet beantwoord? Of wil je hulp bij het zetten van concrete stappen? Neem contact op met ons Circulair Ondernemersloket. We nemen binnen 5 dagen contact met je op.
