Hoe krijgt een circulair en biobased gemeenschapshuis vorm? In deze reeks kijken we per artikel mee door de ogen van een betrokken partij. In dit artikel het verhaal van Patrick Vermeulen over hergebruik, planning en praktijk.
Eerder verschenen al de interviews met:
Bij de bouw van het nieuwe gemeenschapshuis in Tuinzigt zijn niet alleen materialen hergebruikt: ook veel kennis, gereedschap én energie kwamen uit de wijk zelf. Vrijwilligers uit Tuinzigt hielpen maandenlang mee aan de afwerking, inrichting en opbouw.
In deze terugblik laten Willem, William en Kobus zien hoe je als buurtbewoner het verschil kunt maken en waarom juist hún inzet dit project zo bijzonder maakte. Ze deden het omdat het nodig was, omdat ze het konden en vooral: “We doen het voor de kinderen uit onze wijk.”
De speeltuin was het beginpunt. Daar, tussen de klimrekken, de pluktuin en het oude beheerdersgebouwtje ontstond het idee voor een nieuwe plek voor de wijk. Een gebouw dat paste bij de buurt en bij deze tijd: duurzaam, biobased en samen gemaakt.
Deze zomer is het er drukker dan ooit. Kinderen spelen, terwijl ouders en grootouders op het terras zitten. De tuin is in volle bloei. Een deel van de oogst ligt in een bakje om (gratis) mee te kunnen nemen. Er zijn ijsjes, wat eten en drinken.
“Het eerste kopje koffie is altijd gratis, voor tweede vragen we wel een eigen bijdrage. Net als voor veel hier. Het is geen verdienmodel, maar een service aan de mensen die hier komen. Wij krijgen geen subsidie, maar doen het voor de kinderen”, zegt Willem Hoogkamer. Hij was er vanaf het eerste moment bij: via stichting SSKB nam hij het initiatief voor het gemeenschapshuis. Tevreden blikt hij terug: “Het is echt heel mooi geworden. De samenwerking met de aannemer juich ik toe: het is echt zoals we voor ons zagen.”
Iets verderop is vrijwilliger William bezig met het opruimen van het gereedschap. Met de materialen, zoals de houten gevelbekleding van de eerdere beheerdersruimte, is een opbergschuur gemaakt. “Alles is hiervoor gerecycled”, zegt William. Al vanaf de eerste steen die werd gewipt om plaats te maken voor het nieuwe gebouw is hij betrokken. “Samen met Rinus, Willem en vrijwilligers uit de wijk en niet te vergeten onze vrouwen, hebben we dit aangepakt. Mijn drijfveer blijft de kinderen helpen: zij zijn onlosmakelijk verbonden met onze wijk. Dit gemeenschapsgebouw brengt nu al meer samenzijn en eenheid als buurt.”
Even terug naar het begin: het idee voor een circulair gemeenschapshuis ontstond een paar jaar geleden, toen de oude beheerdersruimte niet voldeed. Vanaf 2022 werd er gewerkt aan de plannen. Met steun van de gemeente Breda (eigenaar van de speeltuin), de architect, aannemer en circulaire en duurzame partners werd een ontwerp gemaakt waarin hergebruik en biobased materialen centraal stonden.
Begin dit jaar begon de daadwerkelijke uitvoering. Kozijnen, balken en gevelplaten kwamen uit sloopprojecten elders in de stad en vonden hier een nieuwe bestemming. De aannemer en bouwpartners zorgden voor de basis, maar het waren de vrijwilligers die het gebouw z’n gezicht gaven. Niet alleen om kosten te besparen, maar vooral om bewoners eigenaarschap te geven, nieuwe kennis te laten opdoen en het gebouw écht van de buurt te maken.
De werkzaamheden gingen stap voor stap. Een sloopdag hier, een schilderavond daar. Soms met vijftien man, soms met drie. Via appgroepen werden dagen ingepland. Gereedschap werd gedeeld. Er werd geleerd terwijl er gewerkt werd. Soms samen met de experts, maar vaak ook als buurtbewoners onder elkaar.
Kobus was een van die bewoners uit de wijk die de handen uit de mouwen stak: “Veel werk gebeurde na werktijd of in het weekend.” Het is voor hem een vanzelfsprekendheid. “Mijn dochter speelt hier graag en ik heb tijd. Ik ben betrokken en heb interesse dus steek er graag mijn tijd energie in.” Ook zijn vader Paul helpt mee en tegelijkertijd leren ze over het inzetten van duurzame materialen: “Je leert kritischer naar spullen kijken.”
Van schilderen en schuren tot kabelgoten monteren, van meubels sjouwen tot puin afvoeren. William: “De vrijwilligers hebben zelf veel zelf gedaan en ook veel samengewerkt met verschillende partijen. Daar zijn we wel trots op.” Het project laat ook zien hoe belangrijk het is dat je mensen kent én dingen je gegund worden. “We hebben veel spullen gekregen, sponsoring geregeld, shirts, spandoeken, belettering. Dingen zijn gegund, als je verteld waar het voor is, kan er veel.”
Niet alles liep zoals gepland. De oorspronkelijke biobased vloer ging niet door: de aannemer durfde het niet aan. Ook bleek de riolering niet goed te lopen en moest het over. Maar, de sfeer klopt, zeggen de mannen. Het gebouw werkt: kinderen spelen er, ouders drinken koffie op het terras. “Het is een plek geworden van iedereen,” zegt Willem. “Het is nu drukker dan ooit en de activiteiten willen we alleen maar uitbreiden.”
Dit was het zesde en laatste artikel in een serie over de bouw van het gemeenschapshuis in Pluk’s Speeltuin in Tuinzigt. Elke betrokken partij heeft zijn eigen kijk op het project. Door deze perspectieven te belichten, laten we zien hoe samenwerking en kennisuitwisseling een circulaire toekomst mogelijk maken.
Heeft onze digitale kenniscentrum jouw vraag over circulair ondernemen nog niet beantwoord? Of wil je hulp bij het zetten van concrete stappen? Neem contact op met ons Circulair Ondernemersloket. We nemen binnen 5 dagen contact met je op.
