Hoe krijgt een circulair en biobased gemeenschapshuis vorm? In deze reeks kijken we per artikel mee door de ogen van een betrokken partij. In dit artikel het verhaal van architect Daan Bolier over wat circulair en biobased werken zo bijzonder maakt.
Eerder verschenen al de interviews met:
Duurzaam ontwerpen en bouwen vraagt om flexibiliteit. Je weet niet altijd welke materialen beschikbaar zijn en moet soms keuzes aanpassen. Toch maakt juist die aanpak het waardevol. Circulaire en biobased materialen verminderen de milieubelasting, besparen grondstoffen én laten zien dat duurzaam bouwen niet alleen noodzakelijk, maar ook inspirerend en toekomstgericht is.
Architect Daan Bolier ontwierp het gemeenschapsgebouw van Pluk’s Speeltuin in Tuinzigt en deelt zijn visie op het ontwerp en de materiaalkeuzes.
"Het begon allemaal met een initiatief vanuit de wijk," vertelt Bolier. "De speeltuin was vernieuwd, de pluktuin aangelegd en de wens voor een gemeenschapsgebouw groeide. Samen met Willem Hoogkamer van stichting SSKB en wijkbeheerder Peter Bosman heeft mijn collega-architect Nick Matulessy met andere buurtbewoners een eerste schets gemaakt. Op zijn verzoek heb ik daarna het project overgenomen en zijn we met z’n drieën naar de wethouder gestapt. Die was direct enthousiast, vooral omdat het een project vanuit de buurt was."
Na de nodige overleggen begon het balletje te rollen. Er bleek een subsidie beschikbaar en er werd een team samengesteld. De gemeente Breda is als eigenaar betrokken, De Kok Bouwgroep kwam in beeld als adviseur en later als aannemer, Van Boxsel Engineering werd constructeur en Vermeulen Sloopwerken leverde gebruikte materialen die elders vrijkwamen.
"Maar het mooiste aan dit project is de rol van de bewoners”, zegt Bolier. "De aannemer zet het casco neer en daarna nemen vrijwilligers een groot deel van de afwerking op zich. Dat versterkt de betrokkenheid enorm en maakt het niet alleen een bouwproject, maar ook een sociaal project."
Daan Bolier richt zich in zijn werk als architect op duurzaamheid en circulair bouwen. Hij integreert hergebruikte en biobased materialen in zijn ontwerpen en combineert esthetiek met functionele duurzaamheid. Daardoor zijn zijn gebouwen niet alleen milieuvriendelijk, maar ook inspirerende plekken voor de gemeenschap. Het gemeenschapsgebouw in Tuinzigt is daarbij ook een voorbeeldproject voor de wijk.
In het ontwerp zitten zo veel mogelijk biobased of gebruikte materialen. Er is bewust gekozen voor een houten draagconstructie en isolatie van houtvezel in plaats van traditionele bouwmaterialen. Het inpassen van gebruikte materalen vereist soms aanpassingsvermogen. "We hebben geen star plan, maar kijken naar wat er op dat moment is en passen het ontwerp daarop aan. We hebben kozijnen, deuren en geveldelen kunnen hergebruiken uit een sloopproject. Dat vraagt om een flexibele ontwerpmethode. Dat vraagt ook wel wat van mij als architect, maar juist die flexibiliteit geeft het gebouw karakter.”
Circulariteit berust daarmee vaak op toeval. "Het hangt vaak af van welke materialen vrijkomen bij een sloopproject. Ideaal zou zijn als er materiaaldepots komen waar bouwmaterialen tijdelijk kunnen worden opgeslagen en beter kunnen worden gematcht met nieuwe projecten. Of nog beter: dat je in de toekomst in bouwmarkten kunt kiezen voor zowel nieuw als circulair bouwmateriaal.”
Een opvallend element is de gevelbekleding. "We gebruiken gevelplaten van Beyond Wood, gemaakt van houtvezels uit snoeihout, zoals wilgentenen. Het is 100% biobased en volledig recyclebaar. Het is een start-up uit Breda; we proberen zoveel mogelijk lokaal te werken."
Ook bestaande materialen uit de speeltuin krijgen straks een tweede leven. Delen van de gevelafwerking van het huidige beheerdersgebouw worden straks hergebruikt, waarbij vrijwilligers helpen met schuren en schilderen.
Soms moeten er ook concessies worden gedaan. "Idealiter wilde ik een kalkhennepvloer gebruiken, maar vanwege risico op vocht durfde de aannemer dit niet aan en is uiteindelijk voor een betonvloer gekozen. Dat is enerzijds jammer, maar daar tegenover staat dat de draagconstructie wel volledig van hout is.”
“Ook had ik een dampremmende folie voorgeschreven voor het dak, maar de aannemer wilde daar graag een bouwfysische berekening voor zien van de leverancier. Op basis daarvan zijn we toen samen tot een betere oplossing gekomen. Zo leer je continu van elkaar."
Bolier ziet dit project niet alleen als een kans om duurzaam te bouwen, maar ook om kennis te delen. Samenwerken betekent ook keuzes maken op basis van wat praktisch haalbaar is. “Je leert onderweg veel. Een aannemer moet garanties bieden, maar we willen ook ruimte laten voor de creatieve en circulaire inbreng van de wijk. Het gaat erom de juiste balans te vinden tussen circulariteit, kosten en kwaliteit.”
Het gebouw is er niet alleen vóór de wijk, maar ook ván de wijk. "Het moet een extra reden zijn om naar de speeltuin te komen. Ouders drinken een kop koffie terwijl hun kinderen spelen. Het moet een laagdrempelige ontmoetingsplek worden, waar wijkbewoners ervaringen kunnen delen en de stichting SSKB gezinnen kan ondersteunen."
In april wordt het gebouw casco opgeleverd, daarna gaan vrijwilligers verder met de afwerking. “Er zit veel kennis in de wijk die we willen inzetten, dus tijdens de meivakantie hopen we dat veel wijkbewoners komen helpen met de laatste werkzaamheden.”
“Circulair bouwen kán, ook met beperkte middelen en veel vrijwillige inzet. We hebben een aantal concessies moeten doen, maar kunnen samen een duurzaam, toekomstgericht gebouw neerzetten. Daar mogen we trots op zijn."
Dit was het derde artikel in een serie over de bouw van het gemeenschapshuis in Pluk’s Speeltuin in Tuinzigt. Elke betrokken partij heeft zijn eigen kijk op het project. Door deze perspectieven te belichten, laten we zien hoe samenwerking en kennisuitwisseling een circulaire toekomst mogelijk maken.
Lees in het volgende artikel over de visie van de aannemer op circulair bouwen.
Heeft onze digitale kenniscentrum jouw vraag over circulair ondernemen nog niet beantwoord? Of wil je hulp bij het zetten van concrete stappen? Neem contact op met ons Circulair Ondernemersloket. We nemen binnen 5 dagen contact met je op.
